Grondexploitatiewet

Sinds 1 juli 2008 moeten gemeenten op basis van de nieuwe Wro bij de vaststelling van een bestemmingsplan meestal ook een exploitatieplan vaststellen. Een exploitatieplan bevat een kostenberekening en een omschrijving van de werkzaamheden in het exploitatiegebied. Ook kunnen locatie-eisen worden opgenomen, zoals het treffen van EV-maatregelen. Als de gemeente geen eigenaar is van de grond kan zij de kosten daarvan niet doorberekenen in de gronduitgifteprijs, maar op basis van de Grondexploitatiewet (GreX-wet) wel verhalen op de (particuliere) eigenaar van grond. Ook de kosten van bovenplanse voorzieningen (voorzieningen die niet in het plangebied zelf zijn gelegen) kunnen hiermee worden verhaald.

Gemeenten hebben via de grondexploitatiewet (GreX-wet), geen aparte wet, maar hoofdstuk 6 van de Wro vergaande mogelijkheden om over te gaan tot volledig kostenverhaal bij initiatieven op grond van particulieren. Die vergaande mogelijkheden tot kostenverhaal vragen een bepaalde mate van transparantie in gepubliceerd beleid en visies. In beleid en visies (structuurvisie, uitvoeringsprogramma's en fondsen) dient de gemeente vast te leggen hoe men wenst om te gaan met de ontwikkeling van de stad, hoe de gemeente regie wil voeren en op welke wijze zij wenst over te gaan tot kostenverhaal bij particuliere grondexploitatie. De Wro en GreX gaan daarbij uit van een reeks instrumenten. Mits goed benut bieden zij interessante mogelijkheden voor de inbedding en financiering van EV-beleid op locaties waar sprake is van ruimtelijke dynamiek (en kapitaalkrachtige vraag).

Instrumenten en hun relevantie voor EV:

  • De structuurvisie verplicht voor het hele grondgebied, bevat een ruimtelijke vertaling van inhoudelijke programma’s. Het is ook het beleidsmatig kader voor het rekenen aan kostenverhaal en de basis voor fondsvorming. Het EV-beleid is zo’n inhoudelijk programma dat ruimtelijk vertaald in een structuurvisie kan worden opgenomen;
  • Het EV-beleid dat in de structuurvisie is vermeld, wordt in het bestemmingsplan eveneens verplicht voor het hele grondgebied, concreet gemaakt. Het bestemmmingsplan dient actueel te zijn en digitaal raadpleegbaar. Sanctie op het niet actueel zijn van het bestemmingsplan is dat er geen leges geheven mogen worden (geen kostenverhaal kan plaatsvinden).
  • De financiële uitwerking van het bestemmingsplan wordt opgenomen in een anterieure overeenkomst. Indien niet met alle eigenaren tevoren overeenstemming is bereikt,wordt een exploitatieplan opgesteld. Het exploitatieplan bevat tenminste een plankaart, de exploitatie-opzet en een omschrijving voor werken en werkzaamheden, bouwrijp maken, nutsvoorzieningen en openbare ruimte. Het mag behalve een omschrijving ook eisen voor die onderwerpen omvatten en bovendien regels over het uitvoeren van die werken. Ook het EV-beleid kan in deze exploitatie-opzet worden opgenomen. Dit gebeurt door in de omschrijving en eisen en regels voor het uitvoeren rekening te houden met EV-beleid voorzover dat een ruimtelijke vertaling heeft. Voorbeelden zijn: gebouwgebondenoplossingen, extra aandacht voor hulpervlening (bijvoorbeeld opstelplaatsen en bluswatervoorziening), zonering (afstand houden van transportas met vervoer gevaarlijke stoffen), aanleg calamiteitenroute langs transportas.

NB: Doorberekenen van kosten kan alleen als de maatregelen in het structuurplan/het bestemmingsplan genoemd zijn. Voorwaarde is uiteraard dat aan een EV-probleem een ruimtelijke vertaling kan worden gegeven. Bijvoorbeeld: zonder maatregel Y zou zone A onbebouwd moeten blijven, met maatregel Y kan er wel gebouwd worden: de kosten van maatregel A kunnen worden doorberekend.

Wet- en regelgeving

hoofdstuk 6 Wro

Achtergrondinformatie

Handreiking Grondexploitatiewet 2008

Websites

ROMnetwerk